ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಶಿವ – ನಾಮಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯ
(ಮೇಲಿರುವ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಪಡೆದ ಸಾರ)
ಭಗವಂತನಿಗೆ ರುದ್ರ, ಶಿವ, ಶಂಕರ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ನಾಮಗಳಿವೆ. ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಸ್ವತಃ ನಾಮರೂಪಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಧಕರ ಉಪಾಸನೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಲೆಂದು ಆತನು ನಾಮರೂಪಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು Adi Shankaracharya ತಮ್ಮ ಭಾಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
‘ರುದ್ರ’ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥಗಳು
ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರುದ್ರ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
೧. ರುದಂ ಸಂಸಾರದುಃಖಂ ದ್ರಾವಯತಿ (ನಾಶಯತಿ) ಇತಿ ರುದ್ರಃ
ಸಂಸಾರದ ಸುಖ–ದುಃಖಮಯವಾದ ಕರ್ಮಫಲಬಂಧನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು ರುದ್ರನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆತನು ಸಂಸಾರದುಃಖನಾಶಕನು.
೨. ರುತೀಂ (ಶಬ್ದಂ) ವೇದರೂಪಂ ರಾತಿ (ದದಾತಿ) ಇತಿ ರುದ್ರಃ
ವೇದರೂಪವಾದ ದಿವ್ಯಶಬ್ದವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದವನು ರುದ್ರನು. ಉಪನಿಷತ್ತಿನ “ಯೋ ವೈ ವೇದಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಹಿಣೋತಿ…” ಎಂಬ ವಾಕ್ಯದಂತೆ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ವೇದಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದವನು ಪರಮೇಶ್ವರನೇ.
೩. ರೋಧನ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮೋಹನ ಶಕ್ತಿಯ ಅಧಿಪತಿ
ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಂಧಿಸುವ, ಮೋಹದಲ್ಲಿ ಇಡುವ, ಆದರೆ ಭಕ್ತರನ್ನು ಪಾಪಬಂಧನದಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸುವವನು ರುದ್ರನು.
೪. ವೇದದ ಮೂಲಕ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನು
ವೇದರೂಪವಾದ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿ, ಕರ್ಮಾನುಸಾರ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವನು ರುದ್ರನು.
೫. ಪ್ರಣವರೂಪದಿಂದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಡೆಸುವವನು
ಓಂಕಾರರೂಪದ ಉಪದೇಶದ ಮೂಲಕ ಜೀವಿಯನ್ನು ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವಾದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವನು ರುದ್ರನು.
ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವುದು ಏನೆಂದರೆ ಸರ್ವಾತ್ಮಕನಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನೇ ರುದ್ರನು ಎಂಬುದು.
‘ಶಿವ’ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥಗಳು
ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ “ನಮಃ ಶಿವಾಯ” ಎಂಬ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವಿರುವುದರಿಂದ ‘ಶಿವ’ ಶಬ್ದದ ಮೀಮಾಂಸೆಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
೧. ಹದಿನಾರು ಶಿವಗುಣಗಳ ನಿಧಿ
ಶಿವನೆಂದರೆ ಹದಿನಾರು ದಿವ್ಯಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು.
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು:
- ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವ
- ತೃಪ್ತಿ
- ಅನಾದಿಜ್ಞಾನ
- ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ
- ಅಲುಪ್ತಶಕ್ತಿ
- ಅನಂತಶಕ್ತಿ
- ಜ್ಞಾನ
- ವೈರಾಗ್ಯ
- ಐಶ್ವರ್ಯ
- ತಪಸ್ಸು
- ಸತ್ಯ
- ಕ್ಷಮೆ
- ಧೃತಿ
- ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ
- ಅಧಿಷ್ಠಾತೃತ್ವ
- ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ
ಈ ದಿವ್ಯಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಕಾರಣ ಅವನಿಗೆ ಶಿವ ಎಂಬ ಹೆಸರು.
೨. ಮಲತ್ರಯರಹಿತನು
ಶಿವಾಗಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ:
- ಅಣವಮಲ
- ಕಾರ್ಮಮಲ
- ಮಾಯಾಮಲ
ಈ ಮೂರು ಮಲಗಳೂ ಇಲ್ಲದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಶುದ್ಧನು ಶಿವನು.
೩. ಜಗತ್ತಿನ ಆಧಾರ
“ಶೇತೇ ಅಸ್ಮಿನ್ ಇತಿ ಶಿವಃ”
ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಯಾರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ, ಆತನಿಗೆ ಶಿವನೆಂದು ಹೆಸರು.
೪. ಲೋಕಮಂಗಳಕರನು
ಶಿವನೆಂದರೆ ಮಂಗಳಸ್ವರೂಪಿ, ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿವ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ “ಶುಭಕರ”, “ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವರೂಪಿ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಬರುತ್ತದೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ
ಸ್ವತಃ ನಿರ್ಗುಣನೂ ನಿರಾಕಾರನೂ ಆದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು “ಪ್ರಪಂಚೋಪಶಮಂ ಶಾಂತಂ ಶಿವಂ” ಎಂದು ಕರೆದಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಶಿವ’ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ದೇವತೆಯ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅದು ಪರಮ ಮಂಗಳಸ್ವರೂಪವಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ವಾಚಕವಾಗಿದೆ.
ಅದೇ ರೀತಿ ‘ರುದ್ರ’ ಎಂಬುದು ಸಂಸಾರದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ, ವೇದವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ, ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಡೆಸುವ ಪರಮಾತ್ಮನ ನಾಮವಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಶಿವ ಎಂಬ ಎರಡೂ ನಾಮಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದೇ ಸರ್ವಾತ್ಮಕ ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯದ ಮುಖ್ಯ ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗಿದೆ.
ರುದ್ರಭಾಷ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಿಕೆ – ಪೀಠಿಕೆ
शुद्धस्फटिकसङ्काशं शुद्धविद्याप्रदायकम् ।
शुद्धं पूर्णं चिदानन्दं सदाशिवमहं भजे ॥
“ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರಕಾಶಸ್ವರೂಪನಾದ, ಶುದ್ಧವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ, ಶುದ್ಧನೂ ಪೂರ್ಣನೂ ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪನೂ ಆದ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.”
ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯದ ಮಹಿಮೆ
ಯಜುರ್ವೇದ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿರುವ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯ (ಶ್ರೀರುದ್ರ ಅಥವಾ ಶತರುದ್ರೀಯ) ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ವೇದಶಾಖೆಗಳ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಈ ರುದ್ರಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
“ಯಜುಸ್” ಎಂದರೆ ಗದ್ಯರೂಪದ ವೇದಮಂತ್ರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಜುರ್ವೇದವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಗದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮಹಿಮೆ ಅಪಾರ.
ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕಕ್ಕೂ ಮುನ್ನದ ಧ್ಯಾನ
ವೈದಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಈ ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ.
आपातालनभःस्थलान्तभुवनब्रह्माण्डमाविस्फुरत्
ज्योतिःस्फाटिकलिङ्गमौलिविलसत्पूर्णेन्दुवान्तामृतैः ।
अस्तोकाप्लुतमेकमीशमनिशं रुद्रानुवाकं जपन्
ध्यायेदीप्सितसिद्धये ध्रुवपदं विप्रोऽभिषिञ्चेच्छिवम् ॥
ಈ ಧ್ಯಾನದ ಅಂತರಾರ್ಥ
ವಿಪ್ರನು ರುದ್ರಾನುವಾಕವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಶಿವನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.
ಅಭಿಷೇಕ ಎಂದರೆ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಚಾರ. ಅಕ್ಷರಾರ್ಥವಾಗಿ “ಪವಿತ್ರ ಜಲದಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೋಯಿಸುವುದು” ಎಂಬ ಅರ್ಥ.
ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಶಿವನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಪರಮೇಶ್ವರನು ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಜಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಘಗಳು, ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯನದಿಗಳು, ಉದರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ ಎಂದು ವೇದಗಳು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರನ್ನು ಸುರಿದು “ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ” ಎನ್ನುವುದು ಅಕ್ಷರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವೆನಿಸಬಹುದು.
ಆದರೆ ಭಗವಂತನು ನಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಲಿಂಗರೂಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಉಪಾಸನೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಷೇಕವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಆರಾಧನೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಧ್ಯಾನ ಹೇಗಿರಬೇಕು?
ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವಾಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಭಾವನೆ ಇರಬೇಕು.
ಪರಮೇಶ್ವರನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡಲು ಅನಂತ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು.
ಆ ಜ್ಯೋತಿ:
- ಪಾತಾಳದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ,
- ಭೂಮಿಯನ್ನು,
- ಆಕಾಶವನ್ನು,
- ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡು,
- ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಅನಂತ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಆ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗದ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಆ ಚಂದ್ರನ ಅಮೃತಮಯ ಕಿರಣಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಹರಿದು ಅಭಿಷೇಕವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಇದೇ ನಿಜವಾದ ಶಿವಾಭಿಷೇಕ.
ನಾವು ಹೊರಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಜಲಧಾರೆಯನ್ನು ಹರಿಸುವುದು ಈ ಆಂತರಿಕ ದಿವ್ಯಧ್ಯಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸಂಕೇತ ಮಾತ್ರ.
ಉಪಾಸಕನ ಭಾವನೆ
ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವವನಾಗಲಿ, ಅದನ್ನು ನೋಡುವವನಾಗಲಿ, ಬಾಹ್ಯರೂಪವನ್ನು ಮರೆತು, ತನ್ನ ಅಂತಃಕರಣದಲ್ಲಿ ಈ ದಿವ್ಯ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ತನ್ಮಯನಾಗಬೇಕು.
ಇದನ್ನೇ ಈ ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕವು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಪ್ಸಿತಸಿದ್ಧಯೇ
ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ “ಇಪ್ಸಿತಸಿದ್ಧಯೇ” ಎಂಬ ಪದ ಬಂದಿದೆ.
ಅಂದರೆ, ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೋರುವ ಉಪಾಸಕನೂ ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬಹುದು.
ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನೂ ಪೂರೈಸುವವನು ಪರಮೇಶ್ವರನೇ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಪಂಚಾಕ್ಷರೀ ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತನಾಮಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು:
“ಇಷ್ಟಾರ್ಥಪ್ರದಾಯಕ”,
“ಕಾಮಧೇನುಸ್ವರೂಪ”
ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
ರುದ್ರಪಾರಾಯಣದ ವಿಧಾನ
ರುದ್ರಾನುವಾಕಗಳು ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದವು.
ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು:
- ನಿಧಾನವಾಗಿ,
- ಶುದ್ಧಸ್ವರದಿಂದ,
- ಅಕ್ಷರಲೋಪವಿಲ್ಲದೆ,
- ವೇದವಿಧಿಯಂತೆ
ಪಠಿಸುತ್ತಾ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.
‘ವಿಪ್ರ’ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ
ಇಲ್ಲಿ “ವಿಪ್ರ” ಎಂಬ ಪದ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಶಾಸ್ತ್ರವಾಕ್ಯ:
द्विजत्वं जन्मना।
विद्ययानुष्ठानात् द्विजत्वम्।
विप्रत्वं वेदपाठतः॥
ಅಂದರೆ,
- ಜನನದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವ,
- ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದ ದ್ವಿಜತ್ವ,
- ವೇದಾಧ್ಯಯನದಿಂದ ವಿಪ್ರತ್ವ.
ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ “ವಿಪ್ರ” ಎಂದರೆ ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ, ವೇದಸ್ವರಸಂಪನ್ನನಾದ ವೈದಿಕನು ಎಂಬ ಅರ್ಥ.
ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯದ ರಚನೆ ಮತ್ತು “ನಮಃ” ಶಬ್ದದ ತಾತ್ಪರ್ಯ
ಶ್ರೀರುದ್ರ ಅಥವಾ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯವು ಹನ್ನೊಂದು ಅನುವಾಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅನುವಾಕ ಎಂದರೆ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಮಂತ್ರಸಮೂಹ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಾಯದ ಒಂದು ವಿಭಾಗ.
ಹನ್ನೊಂದು ಅನುವಾಕಗಳ ವಿಷಯ
- ಪ್ರಥಮ ಅನುವಾಕ – ಭಗವಂತನ ಕೋಪ ಶಮನವಾಗಿ, ಅನುಗ್ರಹ ದೊರೆಯಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.
- ಎರಡನೆಯಿಂದ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಅನುವಾಕಗಳವರೆಗೆ – ಪರಮೇಶ್ವರನ ಸರ್ವೇಶ್ವರತ್ವ, ಸರ್ವಾತ್ಮಕತ್ವ, ಸರ್ವಾಂತರ್ಯಾಮಿತ್ವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತು ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದು.
- ಹತ್ತನೆಯ ಅನುವಾಕ – ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೋರುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.
- ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಅನುವಾಕ – ಪರಮೇಶ್ವರನ ಅಂಶಭೂತರಾದ ಅನೇಕ ರುದ್ರದೇವತೆಗಳ ಸ್ತುತಿ.
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯವು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಸ್ತುತಿ, ತತ್ತ್ವಬೋಧ ಮತ್ತು ಉಪಾಸನೆಗಳ ಸಮನ್ವಯವಾಗಿದೆ.
ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯದ ಮಹತ್ವ
ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವೇದವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ:
श्रुतीनां रुद्रमेकादशिनी।
तत्र पञ्चाक्षरी श्रेष्ठा।
तत्रापि शिव इत्येतदक्षरद्वयमुत्तमम्॥
ಅಂದರೆ,
- ಶ್ರುತಿಗಳಲ್ಲಿ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
- ಅದರಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಕ್ಷರೀ ಮಂತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
- ಪಂಚಾಕ್ಷರಿಯಲ್ಲಿಯೂ “ಶಿವ” ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳು ಪರಮಪವಿತ್ರ.
‘ಶಿವ’ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ
“ಶಿವ” ಎಂಬ ಪದವು “वश्” (ವಶ್) ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
“लोकानां शिवं मङ्गलं वष्टि इति शिवः”
ಅಂದರೆ,
ಸಕಲ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಮಂಗಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವನು ಶಿವನು.
ಅಮರಕೋಶವೂ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ:
श्रेयसं, श्रीयसं, शिवं, भद्रं, कल्याणं, मङ्गलं, शुभम्।
ಇವೆಲ್ಲವೂ “ಶಿವ” ಎಂಬ ಪದದ ಪರ್ಯಾಯಾರ್ಥಗಳು.
ಆದ್ದರಿಂದ “ಶಿವ” ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇವತೆಯ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅದು
- ಪರಮ ಮಂಗಳಸ್ವರೂಪಿ,
- ಸರ್ವಾತ್ಮ,
- ಸರ್ವಜ್ಞ,
- ಸರ್ವಶಕ್ತ,
- ಸರ್ವೇಶ್ವರನಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ದಿವ್ಯನಾಮ.
ಪಂಚಾಕ್ಷರೀ ಮಂತ್ರದ ಸ್ಥಾನ
ಶೈವಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ವೇದೋಕ್ತ ಪರಮಮಂತ್ರವೆಂದರೆ
“ನಮಃ ಶಿವಾಯ”
ಎಂಬ ಪಂಚಾಕ್ಷರೀ.
ಈ ಮಂತ್ರವು ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯವು ಶೈವರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಎಲ್ಲ ವೇದಾನುಯಾಯಿಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ.
ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಠಿಸಲೇಬೇಕು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಇದನ್ನು ಸಮಾನ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ “ನಮಕ” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಏಕೆ?
ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯವನ್ನು “ನಮಕ” ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ
“ನಮಃ”
ಎಂಬ ಪದವು ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
“ನಮಃ” ಎಂದರೆ ಏನು?
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ
“ನಮಃ” = ನಮಸ್ಕಾರ.
ಆದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಆಳವಾದ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ.
೧. ಅಹಂಕಾರದ ತ್ಯಾಗ
“ನಮಃ” ಎಂದರೆ
ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಡುವುದು.
ಇದರಲ್ಲಿ ಪತ್ರ, ಪುಷ್ಪ, ಫಲ ಮೊದಲಾದ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಸಮರ್ಪಣೆಯೂ ಸೇರಿದೆ.
ಅಂದರೆ,
“ನಾನು” ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದು.
೨. ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪುರುಷಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿ
ಇನ್ನೊಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ
ದೈನ್ಯ = ವಿನಯಪೂರ್ವಕ ಸೇವೆ
ಲಬ್ಧಿ = ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ
ಹೀಗಾಗಿ
“ನಮಃ” ಎಂದರೆ ವಿನಯದಿಂದ ಈಶ್ವರಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು; ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳು ಲಭಿಸುವುದು.
೩. ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಅದ್ವೈತಸ್ವರೂಪ
ಮತ್ತೊಂದು ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಪ್ರಕಾರ
“ನ” – ನಾಮರೂಪಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತು
“ಮಃ” – ಪರಮೇಶ್ವರ
ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಾಮರೂಪಗಳೆಂಬ ಭಾವವಿಕಾರಗಳು ಪರಮೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮೀರಿದ ನಿರ್ವಿಕಾರ ಪರಬ್ರಹ್ಮ.
ಸಾರಾಂಶ
ಎಲ್ಲ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಸಾರ ಒಂದೇ:
“ನಮಃ” ಎಂದರೆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತು, ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ವಿನಯದಿಂದ ಆತನಿಗೆ ಶರಣಾಗುವುದು.
ಹೀಗಾಗಿ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು “ನಮಃ” ಕೇವಲ ಒಂದು ಪದವಲ್ಲ; ಅದು ಜೀವನು ತನ್ನ ಸೀಮಿತತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಸರ್ವಾತ್ಮಕನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಶರಣಾಗತಿಯ ಘೋಷಣೆ.
ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯದ ಹೃದಯವೇ “ನಮಃ” ಎಂಬ ಶಬ್ದ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರದ ವಿಲಯ, ಭಕ್ತಿಯ ಉದಯ, ಮತ್ತು ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆಯ ಅನುಭವ—ಈ ಮೂರೂ ಅಡಗಿವೆ.
Comments
Post a Comment