ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಅಧ್ಯಾಯ 6 – ಧ್ಯಾನಯೋಗ (Summary) ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಶುದ್ಧಗೊಂಡಾಗ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಧ್ಯಾನಯೋಗವೇ ಮುಂದಿನ ಹಂತ. ನಿಜ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಯಾರು? ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಎಂದರೆ ಕರ್ಮ ಬಿಡುವವನು ಅಲ್ಲ. ಫಲಾಸೆ ತ್ಯಜಿಸಿ ಕರ್ತವ್ಯ ಮಾಡುವವನೇ ನಿಜ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಿ. ಆತ್ಮನೇ ಮಿತ್ರ, ಆತ್ಮನೇ ಶತ್ರು: ಮನಸ್ಸು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ → ಮಿತ್ರ, ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪಿದರೆ → ಶತ್ರು; ಹೊರಗಿನ ಶತ್ರುವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೊದಲು, ಒಳಗಿನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬೇಕು. ಧ್ಯಾನದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನ: ಕೃಷ್ಣನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಏಕಾಂತ, ಶುದ್ಧ ಸ್ಥಳ, ಸರಳ ಆಸನ, ಶರೀರ, ಕತ್ತು, ತಲೆ ನೇರ, ದೃಷ್ಟಿ ಮೂಗಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದೇ ಬಿಂದು ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸು, ಇದು ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಅಂಧ ವಿಧಿ ಅಲ್ಲ. ಮಿತ ಜೀವನ = ಧ್ಯಾನಸಾಧನೆ: ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವವು: ಅತಿ ಆಹಾರ, ಉಪವಾಸ, ಅತಿನಿದ್ರೆ, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ. ಸಮತೋಲನದ ಜೀವನವೇ ಯೋಗ. ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ – ಅರ್ಜುನನ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಅರ್ಜುನನು ನೇರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ: “ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲ, ಬಲಿಷ್ಠ, ಹಿಡಿಯಲಾಗದಷ್ಟು ಕಠಿಣ.” ಇದು ಎಲ್ಲ ಸಾಧಕರ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಉತ್ತರ: ಅಭ್ಯಾಸ + ವೈರಾಗ್ಯ: ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೂತ್ರ: ಅಭ್ಯಾಸ (ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ), ವೈರಾಗ...
ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಅಧ್ಯಾಯ 5 – ಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸಯೋಗ (Summary) ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗೊಂದಲವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾನೆ: “ಕರ್ಮತ್ಯಾಗ ಶ್ರೇಷ್ಠವೇ? ಅಥವಾ ಕರ್ಮಯೋಗವೇ?” ಕೃಷ್ಣನ ಉತ್ತರ ಸ್ಪಷ್ಟ: ಎರಡೂ ಮುಕ್ತಿಗೆ ದಾರಿ, ಆದರೆ ಕರ್ಮಯೋಗವೇ ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸ vs ಕರ್ಮಯೋಗ: ಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸ = ಹೊರಗಿನಿಂದ ಕರ್ಮ ತ್ಯಜಿಸುವುದು; ಕರ್ಮಯೋಗ = ಒಳಗಿನಿಂದ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ ತ್ಯಜಿಸಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದು. ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಒಳಗಿನಿಂದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿರುವವನೇ ನಿಜ ಸಂನ್ಯಾಸಿ. ನಿಜ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯ ಲಕ್ಷಣ : ಯಾರು ಫಲಾಸೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ದ್ವೇಷ–ಆಸೆಯ ದ್ವಂದ್ವವನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾನೆ, “ನಾನು ಮಾಡುವವನು” ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಯೋಗಿ, ಸಂನ್ಯಾಸಿ, ಮುಕ್ತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ. ಕರ್ಮ ಫಲ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ: ಕೃಷ್ಣನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ: ಆತ್ಮ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆತ್ಮ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕರ್ಮ, ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ, ದೇಹ–ಮನಸ್ಸು–ಬುದ್ಧಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನಿಯಿಂದ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದರೂ ಪಾಪ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ. ಒಳಗಿನ ಶಾಂತಿ (ಆಂತರಿಕ ಸುಖ) ಯೋಗಿಯ ಸುಖ, ಹೊರಗಿನ ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಇಂದ್ರಿಯಾಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ; ಆತ್ಮನೊಳಗಿನ ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಿರ, ಶಾಶ್ವತ, ಅಚಲ. ಶಾಂತಿಯ ಸೂತ್ರ : ಕೃಷ್ಣನು ಶಾಂತಿಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಕೊಡು...