Gita Chapter Summaries: Chapter 6

ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಅಧ್ಯಾಯ 6 – ಧ್ಯಾನಯೋಗ (Summary)

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಶುದ್ಧಗೊಂಡಾಗ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಧ್ಯಾನಯೋಗವೇ ಮುಂದಿನ ಹಂತ.

1. ನಿಜ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಯಾರು? ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಎಂದರೆ ಕರ್ಮ ಬಿಡುವವನು ಅಲ್ಲ. ಫಲಾಸೆ ತ್ಯಜಿಸಿ ಕರ್ತವ್ಯ ಮಾಡುವವನೇ ನಿಜ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಿ.
2. ಆತ್ಮನೇ ಮಿತ್ರ, ಆತ್ಮನೇ ಶತ್ರು: ಮನಸ್ಸು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ → ಮಿತ್ರ, ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪಿದರೆ → ಶತ್ರು; ಹೊರಗಿನ ಶತ್ರುವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೊದಲು, ಒಳಗಿನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬೇಕು.
3. ಧ್ಯಾನದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನ: ಕೃಷ್ಣನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಏಕಾಂತ, ಶುದ್ಧ ಸ್ಥಳ, ಸರಳ ಆಸನ, ಶರೀರ, ಕತ್ತು, ತಲೆ ನೇರ, ದೃಷ್ಟಿ ಮೂಗಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದೇ ಬಿಂದು ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸು, ಇದು ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಅಂಧ ವಿಧಿ ಅಲ್ಲ.
4. ಮಿತ ಜೀವನ = ಧ್ಯಾನಸಾಧನೆ: ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವವು: ಅತಿ ಆಹಾರ, ಉಪವಾಸ, ಅತಿನಿದ್ರೆ, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ. ಸಮತೋಲನದ ಜೀವನವೇ ಯೋಗ.
5. ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ – ಅರ್ಜುನನ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಅರ್ಜುನನು ನೇರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ: “ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲ, ಬಲಿಷ್ಠ, ಹಿಡಿಯಲಾಗದಷ್ಟು ಕಠಿಣ.” ಇದು ಎಲ್ಲ ಸಾಧಕರ ಪ್ರಶ್ನೆ. 
6. ಕೃಷ್ಣನ ಉತ್ತರ: ಅಭ್ಯಾಸ + ವೈರಾಗ್ಯ: ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೂತ್ರ: ಅಭ್ಯಾಸ (ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ), ವೈರಾಗ್ಯ (ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿತ). ಒಂದರಿಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಫಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
7. ಯೋಗಭ್ರಷ್ಟನ ಗತಿ? ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದವನ ಗತಿ ಏನು? ಕೃಷ್ಣನ ಭರವಸೆ: ಅವನ ಪ್ರಯತ್ನ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಮತ್ತೆ ಸಾಧನೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
8. ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ: ಅಧ್ಯಾಯದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಲೆಸಿಸಿದ ಭಕ್ತನಾದ ಯೋಗಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಇಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ → ಭಕ್ತಿ ಎಂಬ ತಿರುವು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.

“ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮಿತ್ರನಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳು; ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಧ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮಶಾಂತಿಗೆ ಸೇರು.”